Jeofizik Mühendisleri Odası İzmir Şube Başkanı Sinancan Öziçer, son yılların en büyük felaketlerinden biri olarak bilinen 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş merkezli depremlerin üzerinden geçen üç yıl boyunca Türkiye genelinde çeşitli hazırlıkların ve önlemlerin alındığını belirtti. Öziçer, afetlerde can kaybının azaltılması amacıyla daha hızlı eylem planları ve kentsel dönüşüm çalışmalarına ihtiyaç olduğunu vurguladı. “Amacımız olabilecek en kısa sürede hızlı bir reaksiyonla can kayıplarını en aza indirgemek.” dedi.
Öziçer, 2023 yılı itibarıyla Türkiye’nin bir deprem tehlikesi taşıdığını ancak her bölgenin kendi özelliklerine göre farklı riskler barındırdığını ifade etti. Bu bağlamda, ülke genelinde ve yerel düzeyde doğru risk tespiti ve azaltma çalışmaları yaparak somut eylem planlarının hazırlanması gerektiğini belirtti. “Can kaybını artıracak tüm etkenler bir risk faktörüdür. Her coğrafyanın kendine has riskleri vardır ve bunların tespit edilmesi önemlidir.” şeklinde konuştu.
Depremden Etkilenme Riski
Sinancan Öziçer, depremin potansiyel bir tehlike olduğunu ancak binaların yapısal durumlarının can kaybında belirleyici etkenler arasında yer aldığını söyledi. Özellikle yapı stokunun gözden geçirilmesi ve yenilenmesi gerektiğinin altını çizen Öziçer, “Örnek vermek gerekirse Hatay-İskenderun tarafında, henüz bir yıl önce kullanma izni alınmış binaların tamamen yıkıldığını gördüm. Bu, imalat kalitesinde ciddi bir denetim eksikliği olduğunu gösteriyor.” dedi. Ayrıca, her belediyede jeoloji ve jeofizik mühendislerinin istihdam edilmesinin önemine değindi.
Öziçer, İzmir’in yapı stokunun yaklaşık 1 milyon olduğunu belirtirken, bu stokun büyük bir kısmının 1975 ile 1998 yılları arasındaki depreme dayanıklı yapı yönetmeliklerine göre inşa edildiğini vurguladı. Özellikle, bu dönemde yapılan ve yaşı 40 üstü olan yapıların, olası bir 6.9 büyüklüğündeki depremin can kaybını artırabileceğini belirtti. “Bu yapıların çoğu düzgün mühendislik hizmeti almamış, kaçak yapılardır.” dedi.
Öziçer, yapı stokunun incelenmesi gerektiğine dikkat çekerek, “Pilot bölgeler belirleyip, kentsel dönüşümü mahalle bazında hızlandırarak bu riskleri tamamen ortadan kaldırabiliriz.” diye konuştu. Ayrıca, zemin özelliklerinin deprem dalgalarını etkilediğini belirterek, alüvyon ve dolgu zeminlerdeki binaların daha fazla zarar görebileceğini vurguladı.
Öğrenme Süreci ve Gelecek Planları
Sinancan Öziçer, Türkiye’nin geçmişteki depremlerden önemli dersler çıkardığını belirtti. 1999 Gölcük depreminin, 30 Ekim 2020 İzmir depremi ve 2023 Kahramanmaraş depremlerinin ardından daha iyi hazırlık aşamalarına geçiş yaptıklarını ifade etti. “Her kötü deneyimden ders çıkartıyoruz. Ama bu derslerin, hızlı bir şekilde uygulamaya geçirilmesi gerekiyor.” diyerek kentsel dönüşüm ve afet müdahale planlarının hızlandırılması gerektiğinin altını çizdi.
Sonuç olarak, Öziçer, eğitimler ve farkındalık çalışmalarının hızlandırılması gerektiğini belirterek, depremin yeri, zamanı ve büyüklüğünün tahmin edilemediğini hatırlattı. “Ne kadar hızlı reaksiyon gösterirsek o kadar iyi. Ancak bu hızın artırılması gerek.” diyerek sözlerini tamamladı.
