Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, 13 Mart 2023 tarihinde Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından güncellenerek yürürlüğe girdi. Bu yeni düzenleme, gıda etiketlemesi ve tüketici bilgilendirme alanında önemli değişiklikleri beraberinde getirdi. Özellikle çocukların gelişimini olumsuz etkileyebilecek ve şiddeti özendirebilecek şekilde tasarlanan gıda ürünlerinin piyasaya sunulması yasaklandı. Bu kapsamda, ürünlerin ambalajlarında ya da şekillerinde silah, kafatası, beyin, dudak ve göz gibi öğelerin kullanılmasına izin verilmeyecek.
![]()
Ayrıca, yeni kılavuzda ‘krema’ teriminin kullanımına dair belirli kısıtlamalar getirildi. Ürünler arasında ‘krema’ ifadesinin yer almadığı durumlarda bu terim kullanılamayacak. Bunun yerine, ‘kremsos’ gibi nitelendirici ifadelerin kullanılması önerildi. Bitki çayları için hazırlama yönteminin etiket üzerinde açık bir şekilde belirtilmesi de zorunlu hale getirildi. Bu, tüketicilerin daha bilinçli seçimler yapmasını hedefliyor.
Etiketlerdeki ifadelerle ilgili olarak da sıkı düzenlemeler getirildi. Örneğin, ‘yüzde 100 doğal’, ‘en doğal’ ve ‘hakiki’ gibi ifadelerin kullanımı yasaklandı. ‘Doğal’ ifadesinin, ürünün hiçbir katkı maddesi içermemesi gerektiği şartıyla kullanılabileceği belirtildi. Ayrıca, ‘günlük’ ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan gıdalarda geçerli olacak şekilde sınırlı hale getirildi.
Ambalajlı ürünlerde, ‘taze sıkılmış’ ve ‘fırından taze’ gibi ifadelerin kullanımı da yasaklandı. Aromalı ürünlerde gerçek meyve görsellerinin yer alması engellenirken, yalnızca aroma içeren ürünlerin etiketlerinde ‘aromalı’ ibaresinin bulunması zorunlu hale getirildi. Diğer taraftan, endüstriyel ürünlerde ‘ev yapımı’ ifadesinin kullanılması tamamen yasaklandı. Bu tür düzenlemeler, tüketicilerin gıda alımında karşılaşacakları yanıltıcı ifadelerin önüne geçmeyi amaçlıyor.
Toplu tüketim alanlarındaki düzenlemeler, restoranlar, kafeler ve yemekhaneler gibi işletmelerin sunduğu gıdaların içeriği ve enerji değerlerini açıklamasını zorunlu hale getiriyor. Bilgiler, menüler, panolar, broşürler veya dijital ekranlar üzerinden paylaşılabilir. Eğer bilgilerin karekod ile verilmesi tercih edilirse, işletmelerin ayrıca tüketicileri bilgilendirmesi gerekiyor. Bu bilgilendirme talep eden müşterilere özel olarak da sunulacak.
İşletmelere yeni düzenlemelere uyum sağlama konusunda kademeli bir süre tanındı. Ulusal zincir işletmelerin 1 Temmuz 2023’e kadar, aynı ilde 3 ve üzeri şubesi bulunan işletmelerin 31 Aralık 2023’e kadar, diğer işletmelerin ise içerik bildirimleri için 31 Aralık 2023 ve enerji bildirimi için 31 Aralık 2027’e kadar uyum sağlamaları gerekiyor. Bu düzenlemenin tüketicilerin sağlığı açısından büyük öneme sahip olduğuna vurgu yapılıyor.
Gıda sektöründeki değişiklikleri değerlendiren Feride Özbek, uygulamanın sağlık açısından son derece önemli olduğunu ve tüketicilerin ne tükettiklerini bilmesinin en doğal hakları olduğunu belirtti. Aynı zamanda, Murat Deniz de bu tür bir uygulamanın müşterilere büyük faydalar sağlayarak, ne yediklerini ve içtiklerini bilmelerine yardımcı olacağına dikkat çekti.
Yıllardır gıda sektöründe hizmet veren Tayfun Tatar, uygulamanın geç kalmış bir karar olduğunu, kullanıcıların buna dikkat edeceğini ancak fiyatlar konusunda daha dikkatli olmaları gerektiğini vurguladı. Emine Yüzyılmaz ise, menülerin daha ayrıntılı bilgiler içermesi gerektiğini ve bu bilgilendirmelerin özellikle çocuklar için yararlı olacağını belirtti.
Son olarak, kafe ve restoranlarda hijyenin önemine vurgu yapan Filiz Süzen, tüketicilere sağlıklı bilgi verilmes
