İZMİR’in Ödemiş ilçesinde, Batı Anadolu’ya özgü yeni bir bitki türü keşfedildi. ‘İzmir göbek otu’ adı verilen bu bitki, Türkiye’nin ilk endemik göbek otu türü olarak literatüre girmiştir. Ege Üniversitesi (EÜ) Botanik Bahçesi Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, dünya genelinde toplam 16 göbek otu türü bulunduğunu belirtirken, mevcutta Türkiye’de 7 tanesinin bulunduğunu ve bu yeni türle birlikte ülkemizde 8 göbek otu türü oluştuğunu ifade etti.
![]()
İzmir’in Ödemiş ilçesinde bulunan Ovacık Platosu’nda yürütülen bilimsel çalışmalar sonucunda keşfedilen bu yeni bitki türü, Ege Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi’nden araştırmacıların ortak çabalarıyla tanımlandı. Bilimsel adı ‘Umbilicus choripetalus’ olan bu bitki, Türkçe olarak ‘İzmir göbek otu’ olarak adlandırıldı. Bu buluş, uluslararası bir bilimsel dergide yayımlanarak literatüre girmiştir. Arazi çalışmaları, türün morfolojik incelemeleri ve bilimsel tanımlamaları Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve Dr. Tuğkan Özdöl tarafından gerçekleştirilirken, Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nden Dr. Barış Özüdoğru ve Dr. Ilgın Deniz Can, türün genetik ve filogenetik analizlerini yapmıştır. Çalışmanın laboratuvar süreçleri ve ölçümlerine Dr. Ademi Fahri Pirhan ve Dr. Şükrü Arasan, arazi çalışmalarına ve makalenin değerlendirme sürecine ise Doç. Dr. Mehmet Maruf Balos katkı sunmuştur. Ayrıca, Musa Geçit de saha çalışmaları ve türün yayılışına ilişkin gözlemleriyle projeye destek vermiştir.
Bitkinin ayrıcı özellikleriyle ilgili olarak Prof. Dr. Hasan Yıldırım, İzmir’in Ödemiş ilçesi Ovacık Yaylası civarında volkanik bir alanda keşfine vurgu yaparak, “Göbek otu olarak bilinen bir gruptan bitkiyi keşfettik. Özellikle taç yapraklarının en dibe kadar ayrık olmasıyla diğer türlerden ayrılması çok dikkatimizi çekmişti. Bunun üzerine çalışma başlattık,” şeklinde konuştu. Prof. Dr. Yıldırım ayrıca, yapılan çalışmalarda bitkinin dünya genelindeki yayılış gösteren diğer göbek otlarıyla birebir aynı olmadığını, farklılıklar gösterdiğini ve yeni bir tür olduğunu belirtti.
İzmir göbek otunun, Mardin’de ‘Umbilicus tropaeolifolius’ ve Sudan’da ‘Umbilicus paniculiformis’ olmak üzere iki yakın akrabası olduğunu da ifade eden Yıldırım, “Mardin’de yayılış gösteren tür, Irak, İran ve Orta Doğu’ya kadar uzanmaktadır. Sudan’daki ise tek noktada bilinen farklı bir tür. DNA çalışmaları da bu iki türle yakın akraba olarak çıkan türün, özellikle taç yapraklarının dibe kadar ayrılmasıyla net olarak diğer türlerden ayrıldığını göstermektedir,” dedi.
Türkiye’deki göbek otu türlerinin sayısını artıran ‘İzmir göbek otu’ için Prof. Dr. Yıldırım, “Türkiye’de hali hazırda 7 göbek otu türü var, bu keşif ile birlikte ülkemizde toplamda 8 göbek otu türü ortaya çıkmış oldu. İzmir göbek otu, bilim dünyasına bilimsel adıyla ‘Umbilicus choripetalus’ olarak tanıtıldı ve ülkemiz için tek endemik göbek otu olarak literatüre girmiştir. Arazi çalışmalarında bitkinin alanda yaklaşık 550 bireyini tespit ettik. Uluslararası Tür Koruma Birliği’nin kriterlerine göre hassas bir popülasyon düzeyine sahiptir ve bu tür, her an tehlikeye girebilecek bir öneme sahiptir,” açıklamasında bulundu.
Bu bağlamda, Prof. Dr. Yıldırım, “Bu alanda yapılabilecek herhangi bir taş ocağı veya maden çalışmasının önünün kesilmesi ve bu bitkiye izin verilmemesi gerekiyor. Dünyada sadece ülkemizde,
